ذهن زیبا

يكي از القابي كه به جهان معاصر ما داده اند ، عصر اطلاعات و ارتباطات است و علت اين نامگذاري ، در واقع توجه فوق العاده و فعاليت بسيار گسترده اي است كه در زمينه اطلاعات ( ذخيره ، بازيابي و كاربردهاي آن ) انجام مي گيرد . با پديد آمدن علم جديد اطلاع رساني كه وظيفه آن مطالعه در ماهيت اطلاعات و راههاي شناخت ، حفظ ، غنا و اعتلا و انتقال آنهاست ، عصر ما ، وارد مرحله جديدي گرديده است . بايد اين اصل بديهي را بپذيريم كه در جهان معاصر ، اطلاعات " قدرت " است و با توجه به سير سرمايه گذاري و تحقيقات و مطالعه در اين زمينه، گذشت زمان اهميت اين مسئله را بيشتر هويدا مي كند . جامعه كنوني ما ، جامعه اطلاعات است و برتري جهان پيشرفته بر ديگران ، بيش از آنكه افتصادي يا نظامي باشد ، اطلاعاتي است . گرچه اين نكته خود بيانگر اين است كه پيشرفت اطلاعاتي ، خود زمينه ساز غناي اقتصادي و پيشرفت نظامي نيز مي گردد . به عبارت ديگر ، اولين وجه تمايز كشورهاي پيشرفته و توسعه يافته ، بر ديگر كشورها در ميزان توليد ، سازماندهي و كاربرد اطلاعات است . نخستين حركت ، براي كاهش دادن فاصله بين اين كشورها ، ايجاد زيربناهاي اطلاعاتي و تحقيق و پژوهش در مورد كاربردهاي اطلاعات و رفع تنگناهاي اطلاعاتي است . رشد و اعتلاي يك كشور توسعه يافته ، بدون استفاده از اطلاعات و كاربردهاي آن ، ناممكن به نظر مي رسد و اصولأ "توسعه " و "اطلاعات " نمي توانند دو مقوله جدا از يكديگر محسوب گردند . حال كه به اهميت و ضرورت بهره گيري از اطلاعات پي برديم ، مسئله طراحي و تدوين سياست اطلاع رساني جايگاهي بس والا و استراتژيك پيدا مي كند . صرف " كامپيوترايز كردن " دستگاههاي اطلاع رساني ، بدون بررسي و آموزش نيروي انساني ، سازماندهي و تمركز در هدفگذاري اقدامي است كه ما را در رسيدن به هدف اصلي مان – كه همان تحقيق و توسعه است – باز دارد . ضرورت استفاده از كامپيوتر و تكنولوژيهاي جديد اطلاع رساني ، بر هيچ كس پوشيده نيست . اما استفاده بهينه از آن ، هنگامي خودنمايي مي كند كه با ديد باز و برنامه ريزي و شناخت كامل به استقبال آن برويم .
پايه و اساس جامعه " فرصنعتي " يا " اطلاعاتي " به كارگيري گسترده تكنولوژيهاي ارتباطي – اطلاعاتي است . در واقع تكنولوژيهاي ارتباطي ، يااطلاعاتي درهم آميخته اند و خدماتي را ارائه مي دهند كه در كار گردآوري ، انباشت ، فراخواني يا پردازش ، بازيابي و توزيع اطلاعات ، انقلابي به وجود آورده اند . خود اين امر ، سرعت توليد اطلاعات را صورت فزاينده اي ، افزايش داده است و محور تمام اين تحولات " كامپيوتر" است .
ما به زودي وارد قرن بيست و يكم مي شويم . نظريات گوناگوني درباره دورنماي اين قرن ابراز شده است . با وجود اين ، همگي به تحقق يافتن جامعه اطلاعاتي پيشرفته مي انديشند . تكنولوژي مختلف مربوط به كامپيوتر و ارتباطات (C&C) در سالهاي پاياني اين قرن تحقق خواهند يافت و نرم افزارهاي هوشمند و در بعد جهاني ساخته خواهند شد . سيستمهاي C&C در قرن أينده ، به صورت شبكه هاي ارتباطي اطلاعات حهاني ، و در زيربناي صنعت دگرگونيهايي به وجود خواهند آورد و شاخه هاي جديدي از صنعت پديد خواهند آمد كه در ساختار اجتماعي ، تحولات ژرفي ايجاد خواهند كرد . با چنين نگرشي ، احساس مي كنيم كه در حال گذراندن يك جابه جايي تاريخي در تمدن خود هستيم . نوآوري تكنولوژي ، از يك سو دگرگوني اقتصادي را پديد مي آورد و از سوي ديگر ، دگرگوني اجتماعي را موجب مي شود . در قرن بيست و يكم بجز سرمايه و منابع طبيعي، "اطلاعات"يكي از منابع مهم اقتصادي خواهد بود . اطلاعات ، در فعاليتهاي اقتصادي ، صنعتي ، تحقيق و توسعه ، مديريت شركتها و زندگي اجتماعي در قرن بيست و يكم ، تاثير بيشتري خواهد داشت .
بشر از همان آغاز مدنيت ، هميشه به ذخيره و بازيابي اطلاعات نياز داشته است . " داده ها " به عنوان مهمترين سرمايه محيطهاي عملياتي بزرگ ، تلقي مي شوند به همين دليل ، مسئله مهم استراتژيك انتخاب بانكهاي اطلاعاتي در محيطهاي عملياتي ، امري بسيار حياتي است . تلاشهاي انسان براي دستيابي به ابزارهاي دقيقتر ، سريعتر و كارآتر به طراحي و ساخت و توليد " كامپيوتر " منجر شد . انسان مجهز به اين ماشين ، براي ذخيره ، بازيابي ، پردازش و توليد اطلاعات و مجددا ذخيره و بازيابي آنها ، به سيستم واسط ذخيره و بازيابي اطلاعات نياز دارد .

 

در مديريت نوين سازمانها ، " داده " به عنوان يكي از سرمايه هاي اصلي و اساسي سازمان ، بلكه به اعتباري ، اهم آنها تلقي مي شود . در شرايط كنوني جهان ، سازماني موفق است كه براي " داده " اقلأ اهميتي هم ارز با بودجه قايل باشد و بتواند با استفاده از تكنولوژي كارآ و داده پردازي ، به اطلاعات كامل ، حامع ، دقيق و سريع الوصول دست يابد و از اين رهگذر ، بر حجم و كيفيت معرفت و دانايي مريريت تصميم گيرنده سازمان بيفزايد .
عيان است كه عصر حاضر ، عصر دانايي است و بهره برداري از تكنولوژي جديد و آينده نگر به مديريت دانا و پويا، تخصص كارآ . مهارت بالا نياز دارد تا فرا روند بسيار پيچيده توليد ، ذخيره سازي ، بازيابي و پردازش اطلاعات به روالي دقيق ، صحيح و سريع و كارآمد جريان داشته باشد . امروز به صورت مستمر مرتب ، شاهد عرضه سيستمهاي بانكهاي اطلاعاتي DBMS به بازار مصرف هستيم . عدم اطلاع كافي و فني از اين سيستمها،
اولأ فاقد ويژگيهاي اساسي و لازم يك سيستم متعارف و واقعي بانكهاي اطلاعاتي باشند ، و ثانيا با نيازهاي محيط عملياتي و با پاسخگويي جهت احتياجات اطلاعات محيط ، منطبق نباشد .تصميم گيري در مورد سيستم بانگهاي اطلاعاتي ، مسئله اساسي و استراتژيك سازمان است و اين تصميم گيري ، بايد با دانش كافي ، تخصص وافي و تحقيق و تفحص و مطالعه همه جانبه صورت پذيرد . ازاين رو ، بازشناخت ويژگيهاي چنين سيستمي بسيار ضروري و لازم است .

ويژگيهاي اساسي سيستم بانكهاي اطلاعاتي
در اينجا به چند ويژگي اساسي بانكهاي اطلاعاتي اشاره مي كنيم :
1- قابليت سيستم در تضمين جامعيت ( lntegrity ) پايگاه و مكانيسم اين كار ؛
2- قابليت سيستم در ترميم داده ها ( Recovery ) و مكانيسمهاي اين فعاليت ؛
3- قابليت سيستم در تامين رشد پايگاه ( Growth ) و درجه سهولت انجام اين كار ؛
4- قدرت سيستم در اشتراكي كردن داده ها ( Sharing ) و خصوصي كردن داده ها ؛
5- توان سيستم در پذيرش انواع كاربردها و پرس وجوهاي موازي ( Parillel Query ) ؛
6- توان سيستم در پذيرش انواع كاربردها ( Application) و پرس وجوها ؛
7- توان سيستم در ايجاد فرهنگ داده ها ( Data Dictionary ) و متا داده ها ( Meta data ) ؛
8- قدرت سيستم در جستجوي موازي ( Parallel Search ) ؛
9- زمان انجام بهينه سازي استراتژي دستيابي ؛
10- قابليت سيستم در سرويسدهي در محيط شبكه اي ؛
11- قدرت سيستم در سازماندهر مجدد محيط فيزيكي پايگاه و درجه پويايي و خودكار بودن اين فعاليت ؛
12- ميزان رعايت اصول جديد مهندسي نرم افزار در طراحي و توليد اين سيستم ؛
13- قابليت اجراي سيستم با حداقل سخت افزار .

شبكه هاي كامپيوتري
از اواسط دهه 80 ميلادي ، دو تحول مهم و اساسي درتكنولوژي ( ساخت و عرضه وسيع ريزپردازنده ها و اختراع و عرضه شبكه هاي محلي و جهاني WAN و LAN با سرعت بالا ) وضعيت جديدي را باعث شده است. هم اكنون استفاده از نتايج اين دو تحول ، به سادگي امكان در اختيار داشتن سيستمهايي را فراهم آورده است كه شامل تعداد بسيار زيادي پردازنده هستند كه تحت يك شبكه با سرعت انتقال خيلي بالا به هم وصل شده اند . سيستمهاي گسترده ( Distributed system ) در مصاف با سيستمهاي متمركز ( Centerelized system ) سنتي داراي فوايد بسياري هستند . تاكيد اصلي در حركت به سوي سيستمهاي غير متمركز ، به جهت جنبه هاي اقتصادي آن است . مزيت اين سيستمها ، افزايش نرخ كارآيي به قيمت ( Performance /Price ) نسبت به سيستمهاي متمركز است . مزيت ديگر اين سيستمها ، استفاده ار آنها در كاربردهاي ذاتا گسترده است ( مانند بانكداري ، تحقيق و توسعه ، رزرو اسيون بليط هواپيما و 000) . از مزاياي ديگر اين اين سيستمها ، قابليت اطمينان ( Reliability ) ، كارآيي ( Performance ) و انعطاف پذيري ( Flexbility) آنهاست . در انتخاب شبكه ، بايد مسائل زير به درستي مورد تجزيه ، تحليل و تحقيق قرار گيرند :
الف) نرم افزار مناسب شبكه
ب) مشكلات ناشي از شبكه ارتباطي
ج) حفاظت
در شكل 2 به صورت شماتيك يك شبكه كامپيوتري به همراه بانكهاي اطلاعاتي نمونه نشان داده شده است .

 

نتيجه گيري
از بحثهاي مطروحه در اين مقاله اين نتيجا اساسي به دست مي آيد كه ، در دانش اطلاع رساني تحولات بزرگي رخ داده است و بي ترديد استفاده از كامپيوتر ، به ويژه شبكه هاي كامپيوتري و بانكهاي اطلاعاتي ، تاثير زيادي بر اين دانش گذاشته است و در آينده هي نه چندان دور شبكه جهاني اطلاعات در دسترس همگان قرار خواهد گرفت . اگر امروز به فكر برنامه ريزي درست براي انتخاب بهينه در زمينه بانكهاي اطلاعاتي و شبكه هاي كامپيوتري نباشيم ، فردا نخواهيم توانست خود را حتي با شتاب زدگي ، از آن عقب ماندگي حيرت آور برهانيم . از سوي ديگر ، مد نظر گرفتي اين تئوري كه بالا رفتن سطح اطلاعات علمي و فني افراد جامعه ، از همه لحاظ داراي اهميت ويژه است ، مارا در انتخاب مهم و استراتژيك بانكهاي اطلاعاتي و شبكه هاي كامپيوتري مسئول مي دارد . اذا دانستن ويژگيها ، ضوابط و جنبه هاي سيستم متعارف ، ما را در انتخاب اصلح و درست براي توسعه و تحقيق كمك و ياري مي كند .

منابع و مآخذ
1 – سيد محمد تقي روحاني رانكوهي . سيسته و ساختار فايلها تهران : كانون انتشارات علمي ، 1369 .
2- مجموعه مقالات اولين كنفرانس آموزش ، پژوهش و كاربرد كامپيوتر در ايران ( بهمن 1371 )
3- ( ويژه نامه اطلاعات ) . دانشمند ، شماره 41 ، شهريور 1369 .
4- كوجي كوباياشي . ( انسان كامپيوتر و ارتباطات ) ، ريز پردازنده

5- Date C.G An introduction to database system 1990-5
6-Pc Magazine Vol . 10 . Sept . 1991.