کتابخانه های لرستان
تاریخچه کتابخانه های استان لرستان
لرستان، كتابخانههاي. استان لرستان با ۲۸۰۰۰كيلومترمربع مساحت در غرب ايران واقع است و داراي 9 شهرستان، 22 شهر، 26 بخش، و 83 دهستان است. مركز آن شهر خرمآباد است و شهرستانهاي آن عبارتند از: خرمآباد، بروجرد، اليگودرز، دورود، ازنا، كوهدشت، دلفان، سلسله، و پلدختر. جمعيت اين استان طبق آمار سال 1383، بيش از ۱۷۰۰۰۰۰ نفر است (:2 25؛ 3؛ :4 7، 16).
تاريخچه. لرستان از نخستين زيستگاههاي تاريخ بشر است. سابقه سكونت انسان در لرستان به دوره پالئولتيك (38 تا 45 هزار سال پيش) ميرسد. ساكنان اوليه لرستان كاسيها بودند. اينان بين سالهاي 1760 و 1650ق.م. بر بابل مسلط شدند (:6 ج 2، ص 2491). آثار باستاني بهدست آمده از لرستان بخش مهمي از ميراث ايراني را تشكيل ميدهد.
لرها در دورههايي از تاريخ ايران نقش تعيينكننده داشتند. لر كوچك در زمان صفويه از اهميت ويژهاي برخوردار بود. لرستان ايالتي بود كه بيگلربيگي يا والي داشت و بين اتابكان لر و شاهان صفوي رابطهاي سببي بهوجود آمد و ازدواجهايي بين آنها صورت گرفت. در دوران حكومت نادرشاه تحميل مالياتهاي كمرشكن موجب قيامها و شورشهاي متعدد گرديد. بسياري از لرها از سرزمين خود تبعيد شدند. كريمخان زند نيز بهرغم لر بودن چندان توجهي به لرستان نشان نداد و به سركوب، تطميع و قلع و قمع لرها ادامه داد. تا پيش از روي كار آمدن قاجاريه تمام منطقه پشتكوه و پيشكوه زيرنظر والي لرستان بهصورت مستقل اداره ميشد (:2 80-82).
آغامحمدخان قاجار بهدليل كينهاي كه از لران زنديه در دل داشت، طايفههايي از لرها را به ديگر نقاط ايران كوچانيد. فتحعليشاه لرستان را از پيشكوه مجزا كرد و نفوذ واليان را به همان منطقه محدود ساخت.
از زمان قتل ناصرالدينشاه و حتي مدتي پيش از آن قدرت دولت مركزي در لرستان عملا از بين رفت و هرج و مرج سراسر منطقه را فرا گرفت، اين دوره در بين لرها به دوره خودسري معروف است. با قدرت گرفتن مجدد دولت مركزي در آغاز سده چهاردهم، شورشهاي خونين لرها از سال 1300 تا 1313 در هم شكسته شد و لرستان و پشتكوه هر دو به تصرف قواي دولتي درآمدند.
تا قبل از سال 1340 لرستان بخشي از استان ششم يعني خوزستان بود. پس از آن به فرمانداري كل تبديل، و خرمآباد مركز آن شد.
از ديرباز در سرزمين كوهستاني لرستان اقتصاد شباني و شيوه زندگي و مناسبات اجتماعي عشايري غالب بوده است. از اينرو، جز در بروجرد، در ساير نقاط آن از وجود كتابخانههاي قديمي اطلاع چنداني در دست نيست.
كتابخانههاي عمومي. قديميترين كتابخانه عمومي به سبك امروزي، كتابخانه عمومي بروجرد (تأسيس )1338 است. سپس كتابخانه عمومي خرمآباد كه در حال حاضر "امام جعفر صادق (ع)" (1346) ناميده ميشود؛ كتابخانه عمومي دورود (1346)؛ كتابخانه عمومي الشتر (1353)؛ و كتابخانه عمومي اليگودرز (1354) تأسيس شدند (:5 823-824).
طبق آمار سال 1382، تعداد كل كتابخانههاي عمومي استان 30 باب و با مجموعه 400,310 جلد كتاب و نشريه است.
علاوه بر آنها در 1382، تعداد 16 واحد كتابخانه مسجد در استان فعاليت داشتند كه داراي مجموعهاي در حدود 699,32 جلد كتاب بودهاند.
در همين سال تعداد كل كتابخانههاي كودكان و نوجوانان در سراسر استان 16 باب كتابخانه ثابت بوده است كه تعداد مجموعه آنها 186,108 جلد بوده است. تعداد 35 كتابخانه روستايي نيز در اين استان فعال است (7).
كتابخانههاي آموزشگاهي. در سال 1382، تعداد 1004 واحد كتابخانه آموزشگاهي در اين استان فعال بوده است (7).
كتابخانههاي تخصصي. تعداد كل كتابخانههاي تخصصي استان در 1382، 14 باب و مجموعه آنها 436,44 جلد بوده است (7). كتابخانه مركز آموزش كشاورزي بروجرد (1338) قديميترين كتابخانه تخصصي در اين استان است كه مجموعه آن 3425 جلد كتاب است. كتابخانه صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران (1360) با 4500 جلد كتاب؛ كتابخانه سازمان مديريت و برنامهريزي (1363) با 5800 جلد كتاب؛ و كتابخانه مركز آموزش كشاورزي اليگودرز (1370) با 1835 جلد كتاب از كتابخانههاي تخصصي مهم اين استان بهشمار ميروند (:1 187، 223، 260، 282، 302).
از ديگر كتابخانههاي اين استان ميتوان به كتابخانه عمومي زندان مركزي خرمآباد (1380) با مجموعه 4000 جلد كتاب و 14 عنوان نشريه؛ و كتابخانه مركزي اداره فرهنگي سازمان زندانهاي استان لرستان (1381) با 2000 جلد كتاب و 3 عنوان نشريه اشاره كرد (:1 349، 380).
كتابخانههاي دانشگاهي. كتابخانه مركزي دانشگاه لرستان (1356) قديميترين كتابخانه دانشگاهي استان با 000,52 جلد كتاب، و 258 جلد نشريه است. كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه آزاد اسلامي واحد بروجرد (1361) با 622,53 جلد كتاب و 300 عنوان نشريه؛ كتابخانه دانشكده كشاورزي (1374) با 500,11 جلد كتاب و 120 عنوان نشريه ادواري؛ و كتابخانه دانشكده پرستاري و مامايي خرمآباد با 5429 جلد كتاب و 25 عنوان نشريه از ديگر كتابخانههاي دانشگاهي اين استان هستند (:1 44، 170، 186، 187).
در 1382 تعداد كتابخانههاي دانشگاهي اين استان 17 باب، با موجودي 247,152 جلد بوده است (7).
مآخذ: )1 تعاوني، شيرين (خالقي). راهنماي كتابخانههاي تخصصي و دانشگاهي ايران به انضمام: راهنماي كتابخانههاي زندان. تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1382؛ )2 زندهدل، حسن. استان لرستان. تهران: نشر ايرانگردان، 1382؛ 3) سازمان مديريت و برنامهريزي كشور. "پايگاه اطلاعرساني مركز آمار ايران". به نقل از:index. persia/ ir/ org. sci. http://www.
htm.[11Apr.2005]؛ 4) سالنامه آماري كشور 1379. تهران: مركز آمار ايران، مديريت انتشارات و اطلاعرساني، 1380؛ )5 شناسنامه كتابخانههاي عمومي كشور. تهران: هيأت امناي كتابخانههاي عمومي كشور، دبيرخانه، 1370؛ )6 "لرستان". دايرهالمعارف فارسي ]مصاحب [. ج 2، ص 2491-2492؛ 7) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران. نامه اداري. مورخ 13 شهريور .1384
سلام به همه دوستان و بازدیدکنندگان محترم . پیشنهادات و انتقادات سازنده شما خواننده گرامی باعث تغیرات کمی و کیفی این وبلاگ میشه. باور کن .